Թեհրանը Հորմուզի նեղուցում չեղարկել է սահմանափակումները մի շարք երկրների համար

Հորմուզի նեղուցը, որը աշխարհագրորեն տեղակայված է Իրանի և Օմանի միջև, վերջին շրջանում ռազմական գործողությունների կենտրոնում է հայտնվել։ Իրանի պաշտոնյա Ամիր Հայաթ Մոգադամը հայտարարել է, որ Թեհրանը որոշել է չեղարկել սահմանափակումները Հնդկաստանի, Չինաստանի, Իրաքի և Կատարի նավերի համար։ Նրա խոսքով՝ այդ երկրների նավերը ներկայումս նեղուցով անցնում են լիովին ազատ, և ամերիկյան կողմը նույնպես ձեռնպահ է մնում դրանք ընդհատելուց։ Այս քայլը տեղի է ունենում 2026 թվականի փետրվարի 28-ին սկսված Իրանի դեմ ռազմական գործողությունների և հուլիսին վերսկսված թշնամական գործողությունների ֆոնին, որոնք հաջորդեցին ապրիլյան հրադադարի ձախողմանը։

Նավթային տարանցման ծավալները

Տնտեսական առումով Իրանի նավթի արտահանումը մեծապես կախված է Չինաստանից, որը գնում է Իրանի ընդհանուր արտահանման մոտ 90 տոկոսը։ Հոկտեմբերի տվյալներով՝ Հորմուզի նեղուցով անցնող Պարսից ծոցի հում նավթի 42 տոկոսը ուղղվել է հենց Չինաստան, իսկ 13 տոկոսը՝ Հնդկաստան։ Իրաքի մասով արձանագրվել է աճ՝ օգոստոսից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում նավթի տարանցումը օրական 1,69 միլիոն բարելից հասել է 2,65 միլիոն բարելի։ Միևնույն ժամանակ, հարկ է նշել, որ Իրանը նախկինում վճարներ էր գանձում չինական և հնդկական նավերից, մինչդեռ կատարական նավերին ավելի վաղ տրամադրվել էր անվճար տարանցման իրավունք։

Կատարի լոգիստիկան և տարածաշրջանային անվտանգությունը

Կատարի համար իրավիճակը տարբեր է ընթացել. հոկտեմբերին նեղուցով տեղափոխվել է 1,8 միլիոն տոննա հեղուկացված բնական գազ, այն դեպքում, երբ օգոստոսին այդ ցուցանիշը զրո էր։ Միաժամանակ, Կատարի կողմից հում նավթի տարանցումը օգոստոսից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում նվազել է՝ օրական 517 հազար բարելից հասնելով 193 հազար բարելի։ Ընդհանուր անվտանգության իրավիճակը մնում է լարված, քանի որ պատերազմի սկզբից ի վեր տարածաշրջանում ավելի քան 120 առևտրային նավ է հարձակման ենթարկվել։

Դրանց թվում է հոկտեմբերի 30-ին անհայտ օբյեկտներից վնասված կատարական «Ալ Մայեդա» գազանավը, իսկ փորձագետ Ռուզբեհ Պարսին նշում է, որ Իրանի կողմից բարտերային գործարքները սանկցիաների պայմաններում սովորական երևույթ են։