Հանածո վառելիքը կարող էր կանխել Երկրի նոր սառցե դարաշրջանը

Science ամսագրում հրապարակված նոր հետազոտությունը ուշագրավ տվյալներ է ներկայացրել Երկրի կլիմայական անցյալի և մարդկային գործունեության փոխկապակցվածության մասին։ Գիտնականները կենտրոնացել են Կանադայի Բաֆին կղզում տեղակայված Բարնս սառցադաշտի ուսումնասիրության վրա, որը տարածքով համազոր է ամերիկյան Դելավեր նահանգին։ Այս սառցաշերտի պատմությունը վերականգնելու համար հետազոտողները չափել են Բերիլիում-10 իզոտոպի պարունակությունը բացված ժայռերի վրա, ինչը թույլ է տվել ճշգրիտ որոշել, թե երբ է սառցադաշտը հասել իր ժամանակակից չափերին։

Սառցադաշտի պատմական փոփոխությունները

Հետազոտության արդյունքները ցույց են տալիս, որ Բարնս սառցադաշտն իր ներկայիս չափերին հասել է մոտավորապես 3600 տարի առաջ։ Մինչ այդ՝ 12 000 տարի առաջ, ավարտվել էր վերջին սառցե դարաշրջանը։ Գիտնականները պարզել են, որ սառցադաշտը կրկին սկսել է ընդարձվել մոտ 2000 տարի առաջ, ինչը վկայում է բնական կլիմայական փոփոխությունների մասին։

Գլոբալ տաքացումը և նախազգուշացումները

1970-ականների սկզբին գիտական հանրությունը մտահոգված էր մոտալուտ սառցակալման հեռանկարով, ինչի մասին նրանք նույնիսկ նախազգուշացնող նամակ էին հղել նախագահ Ռիչարդ Նիքսոնին։ Սակայն իրավիճակը կտրուկ փոխվել է 1960-ականներից սկսած, երբ ածխածնի արտանետումների աճին զուգընթաց սառցադաշտը սկսել է նահանջել։ Այս գործընթացը շարունակվում է մինչ օրս, և 1980-ականներից ի վեր սառցադաշտի եզրերը նահանջել են տարեկան միջին հաշվով 4 մետրով։

Այս դիտարկումների հիման վրա հետազոտողները եզրակացնում են, որ հանածո վառելիքի այրման հետևանքով առաջացած գլոբալ ջերմաստիճանի բարձրացումը կարող էր կանխել մոլորակի մուտքը հերթական սառցե դարաշրջան։ Այսպիսով, մարդկային գործունեությունը, մասնավորապես ածխածնի արտանետումները, անկանխատեսելի դեր են խաղացել Երկրի երկարաժամկետ կլիմայական գործընթացներում։