Գիտնականները փորձում են վերարտադրել հիշողության փոխանցման փորձը

Հարվարդի համալսարանի նյարդաբան Սեմ Գերշմանը և նրա թիմը՝ հետազոտող Զաքարի Քելսոն և պոստդոկ Մեդի Սնայդերը, անցկացնում են լուրջ հետազոտություն՝ ստուգելու համար վարքագծային հոգեբան Ջեյմս Մակքոնելի աղմկահարույց պնդումները։ 1960-ականներին Մակքոնելը հայտարարել էր, որ պլանարիա որդերը կարող են դասական պայմանավորվածություն ձեռք բերել, և որ այդ հիշողությունները կարող են փոխանցվել կանիբալիզմի միջոցով։ Այս վիճահարույց տեսությունը երկար ժամանակ քննարկումների առարկա է եղել գիտական շրջանակներում, և այժմյան թիմը նպատակ ունի պարզել դրա հիմնավորվածությունը՝ վերարտադրելով Ալան Ջեյքոբսոնի որդերի վարժեցման արձանագրությունը, որը սկսվել է 2025 թվականի գարնանը։

Որդերի ուսումնասիրության պատմությունը

Ջեյմս Մակքոնելը հիմնել էր «The Worm Runner's Digest» խորագիրը կրող հակամշակութային ամսագիրը, որի անդրանիկ համարը լույս էր տեսել 1959 թվականին՝ բաղկացած 14 մեքենագիր էջից։ Իր գագաթնակետին ամսագիրն ուներ մոտ 2500 բաժանորդ ամբողջ աշխարհում, ինչը վկայում է այդ տարիներին թեմայի նկատմամբ մեծ հետաքրքրության մասին։ Մակքոնելի հետազոտական լաբորատորիան փակվել է 1971 թվականին, իսկ ինքը՝ Մակքոնելը, հետագայում՝ 1985 թվականին, դարձել է Ունաբոմբերի հարձակման զոհը, ինչի հետևանքով ժամանակավորապես կորցրել է լսողությունը, մինչև իր մահը 1990 թվականին։

Փորձի վերարտադրման դժվարությունները

Հետազոտական գործընթացը պահանջել է որդերի նախնական հավաքագրում տարբեր վայրերից։ Զաքարի Քելսոն որդեր է փնտրել Բոստոնի Չարլզ գետում, Օրեգոնի առուներում՝ 2025 թվականի մարտին, և Միչիգանի լճերում՝ հունիսին։ Քելսոն հիշել է այդ դժվարին գործընթացը՝ նշելով, որ իրեն խելագար էր զգում, երբ մուրճով կոտրում էր սառույցը որդեր գտնելու համար։

Պլանարիաները հայտնի են իրենց վերականգնողական զարմանալի ունակություններով, քանի որ որդի սկզբնական մասի անգամ 1/279-ը կարող է վերաճել լիարժեք հասուն որդի։ Չնայած այս կենսաբանական առանձնահատկությանը, նախկինում եղել են ձախողված փորձեր, այդ թվում՝ Նոբելյան մրցանակակիր կենսաքիմիկոս Մելվին Կալվինի 1965 թվականի փորձը։ Այս պատմական անհաջողությունները հետազոտողների համար լրացուցիչ մարտահրավեր են, սակայն նրանք շարունակում են իրենց աշխատանքը՝ հույս ունենալով գիտականորեն պարզաբանել, թե արդյոք հնարավոր է հիշողության նմանատիպ փոխանցում։