Հայաստանն առաջարկել է պաշտպանել Գազայի պատմական ձեռագրերը

Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը պաղեստինյան գրավոր ժառանգությունը ժամանակավորապես պահպանելու և անվտանգ տեղավորելու նախաձեռնության մասին հայտարարել էր դեռևս 2024 թվականի մայիսին։ Այս նախաձեռնությունը նպատակ ուներ ապահովել մշակութային արժեքների անվտանգությունը Գազայում տիրող բարդ իրավիճակի պայմաններում։ Ավելի ուշ՝ 2025 թվականի հուլիսին, Հայաստանի փոխարտգործնախարար Վահան Կոստանյանը ՄԱԿ-ի համաժողովի ընթացքում պաշտոնականացրել է այս առաջարկը՝ ընդգծելով դրա կարևորությունը միջազգային հարթակում։

Խոչընդոտներ և տեղական գործունեություն

Այնուամենայնիվ, նախատեսված ծրագիրն առայժմ չի հաջողվել իրականացնել գործնականում։ Գազայում շարունակվող պատերազմը, խիստ սահմանային շրջափակումները և առկա լոգիստիկ լուրջ սահմանափակումները թույլ չեն տվել իրականացնել պատմական ձեռագրերի փոխանցումը Հայաստան։ Մինչ այդ, տեղացի պաղեստինյան հնագետները և «Ժառանգության պահապաններ» խմբի նման կազմակերպությունները շարունակում են տեղում կառավարել մշակութային ժառանգության պահպանության աշխատանքները՝ չնայած ծայրահեղ դժվարություններին։

Մշակութային վայրերի վնասվածքներ

Մշակութային ժառանգությանը սպառնացող վտանգների մասին է վկայում նաև ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի զեկույցը։ Կազմակերպության տվյալներով՝ Գազայում վնասվել է ավելի քան 160 մշակութային վայր։ Այս ցուցանիշը ցույց է տալիս, թե որքան մեծ է պաղեստինյան պատմական հուշարձանների և գրավոր ժառանգության համար ստեղծված անվտանգային մարտահրավերների ծավալը։ Թեև Հայաստանի կողմից առաջարկված հումանիտար աջակցությունը մնում է ուժի մեջ, ստեղծված իրավիճակը խոչընդոտում է դրա անհապաղ իրագործմանը։